Monthly Archives: สิงหาคม 2014

เสภาเรื่องขุนช้างขุนแผน ตอนขุนช้างถวายฎีกา

เสภาเรื่องขุนช้างขุนแผน ตอนขุนช้างถวายฎีกา

          เสภาเรื่องขุนช้างขุนแผน ตอนขุนช้างถวายฎีกา ตอนนี้ไม่ปรากฏผู้แต่งแน่ชัด  แต่งด้วยคำประพันธ์ประเภทกลอนสุภาพ  ใช้ในการเล่าเรื่องราวเพื่อขับเสภา   เรื่องนี้สะท้อนภาพสังคมและวัฒนธรรมไทยสมัยอยุธยาและรัตนโกสินทร์ตอนต้น และยังให้ข้อคิดที่มีคุณค่า เพื่อนำไปประยุกต์ใช้ในชีวิตจริง

          ในการศึกษาสภาพสังคมและวัฒนธรรมในวรรณคดีเรื่องนี้มีความสำคัญตรงที่จะช่วยให้นักเรียนได้ตระหนักถึงคุณค่าของวรรณคดีมากยิ่งขึ้น  วรรณคดีไม่เพียงแต่มีคุณค่าด้านวรรณศิลป์ แต่ยังมีคุณค่าด้านสังคมและวัฒนธรรม  นอกจากนี้นักเรียนยังได้รับความรู้เกี่ยวกับสภาพสังคมวัฒนธรรมในสมัยอดีตอีกด้วย  ซึ่งรายละเอียดบางอย่างอาจไม่มีบันทึกไว้ในเอกสารประวัติศาสตร์อย่างชัดเจน     แต่ผู้ประพันธ์ก็ได้สะท้อนและบันทึกไว้ในวรรณคดีอีกทางหนึ่ง

          ในการวิเคราะห์และสังเคราะห์ข้อคิดจากวรรณคดีเรื่องนี้นักเรียนสามารถศึกษาได้จากการพิจารณาพฤติกรรมและบทบาทของตัวละครว่าให้ข้อคิดหรือให้คติสอนใจในด้านใดหรือเรื่องไหนแก่นักเรียน (ซึ่งเป็นผู้อ่าน)  ตัวละครนั้นเป็นแบบอย่างหรือให้อุทาหรณ์เรื่องใดแก่นักเรียน  ซึ่งนักเรียนสามารถศึกษาได้จากการวิเคราะห์สาระสำคัญของเรื่องว่า กวีต้องการสื่อความคิดหรือคติสำคัญข้อใดแก่ผู้อ่านไปด้วย

          ภาระงานนักเรียนระดับชั้น ม.๖  ที่เรียนภาษาไทยกับครูปิยะฤกษ์  :   ให้นักเรียนสรุปคุณค่าและข้อคิดจากเสภาเรื่องขุนช้างขุนแผน ตอนขุนช้างถวายฎีกา  โดยอภิปรายผลที่ตนเองได้รับจากการศึกษาเรียนรู้มาพอสังเขป  (แสดงความคิดเห็นที่เรื่องนี้ได้เลยครับ)

โฆษณา

ร่วมการแข่งขันทักษะด้านวิชาการและนันทนาการ ในงานสัปดาห์หนังสือและการเรียนรู้อุบลราชธานี ครั้งที่ ๖

ร่วมการแข่งขันทักษะด้านวิชาการและนันทนาการ  ในงานสัปดาห์หนังสือและการเรียนรู้อุบลราชธานี  ครั้งที่ ๖

                   วันที่ ๑๑ สิงหาคม ๒๕๕๗   ครูภาษาไทย โรงเรียนเขื่องในพิทยาคาร ฝึกซ้อมนักเรียนเพื่อเข้าร่วมการแข่งขันทักษะด้านวิชาการและนันทนาการ  ในงานสัปดาห์หนังสือและการเรียนรู้อุบลราชธานี  ครั้งที่ ๖   “อ่านเพื่อจินตนาการ  ระหว่างวันที่ ๙-๑๗  สิงหาคม  ๒๕๕๗  ณ ศูนย์การเรียนรู้  ชั้น ๔  สุนีย์ทาวเวอร์  รวม ๑๓ รายการ  โดยมีครูผู้ดูแล ๑๑ คน   นักเรียนเข้าร่วมการแข่งขันในครั้งนี้รวม ๑๗ คน  

IMAG1365คลิกที่นี่-เพื่อดูกิจกรรมที่มากกว่า

 

รางวัลที่ได้จากการเข้าร่วมกิจกรรมการแข่งขันทักษะทางวิชาการในครั้งนี้

ตัวอย่างการอ่านทำนองเสนาะ : กลอนดอกสร้อย

ตัวอย่างการอ่านทำนองเสนาะ : กลอนดอกสร้อย

การวิเคราะห์คุณค่าบทอาขยาน : คำนมัสการมาตาปิตุคุณ และคำนมัสการอาจริยคุณ

การวิเคราะห์คุณค่าบทอาขยาน : คำนมัสการมาตาปิตุคุณ และคำนมัสการอาจริยคุณ 

          ให้นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๔  ที่เรียนวิชาภาษาไทยกับครูปิยะฤกษ์  ทำการวิเคราะห์คุณค่าบทอาขยาน  คำนมัสการมาตาปิตุคุณ และคำนมัสการอาจริยคุณ  และเขียนวิเคราะห์คุณค่าลงในกระดาษรายงานส่งคุณครู ภายในวันที่ ๒๒ สิงหาคม ๒๕๕๗  ครับ

บทอาขยาน คำนมัสการมาตาปิตุคุณ

         ข้าขอนบชนกคุณ          ชนนีเป็นเค้ามูล

ผู้กอบนุกูลพูน                       ผดุงจวบเจริญวัย

         ฟูมฟักทะนุถนอม          บ บำราศนิราไกล

แสนยากเท่าไรไร                    บ คิดยากลำบากกาย

         ตรากทนระคนทุกข์        ถนอมเลี้ยง ฤ รู้วาย

ปกป้องซึ่งอันตราย                  จนได้รอดเป็นกายา

         เปรียบหนักชนกคุณ       ชนนีคือภูผา

ใหญ่พื้นพสุนธรา                    ก็ เทียบ บ เทียมทัน

         เหลือที่จะแทนทด         จะสนองคุณานันต์

แท้บูชไนยอัน                        อุดมเลิศประเสริฐคุณ

บทอาขยาน คำนมัสการอาจริยคุณ

         อนึ่งข้าคำนับน้อม          ต่อพระครูผู้การุณ

โอบเอื้อและเจือจุน                  อนุสาสน์ทุกสิ่งสรรพ์

         ยัง บ ทราบก็ได้ทราบ     ทั้งบุญบาปทุกสิ่งอัน

ชี้แจงและแบ่งปัน                   ขยายอัตถ์ให้ชัดเจน

         จิตมากด้วยเมตตา         และกรุณา บ เอียงเอน

เหมือนท่านมาแกล้งเกณฑ์          ให้ฉลาดและแหลมคม

         ขจัดเขลาบรรเทาโม-      หะจิตมืดที่งุนงม

กังขา ณ อารมณ์                    ก็สว่างกระจ่างใจ

         คุณส่วนนี้ควรนับ          ถือว่าเลิศ ณ แดนไตร

ควรนึกและตรึกใน                  จิตน้อมนิยมชม

การใช้ พลาง – พราง ในข้อความเพื่อสื่อความหมาย

การใช้ พลางพราง ในข้อความเพื่อสื่อความหมาย

      วันนี้ขอเสนอเกร็ดความรู้ภาษาไทยที่หลายคนมองข้าม การใช้ พลาง หรือพราง ในข้อความเพื่อสื่อความหมาย การที่ออกเสียงคำว่า พลาง หรือ พราง ก็ดี หากออกเสียงคำใดคำหนึ่งผิดก็จะทำให้ความหมายเปลี่ยนทันที ดังนั้น มาเริ่มทำความรู้จักความหมายของคำสองคำนี้กัน ครับ

      พลาง เป็นคำวิเศษณ์ พลาง หมายถึง ในระยะเวลาเดียวกัน (มักใช้กับกริยาที่ควบคู่กัน) เช่น น้องต่างพลางกินพลางเล่น หรือหมายถึง ชั่วระหว่างเวลา (ที่ยังไม่พร้อมหรือยังไม่ถึงกำหนดเป็นต้น) เช่น ให้ใช้ข้อบังคับตามกำหนดนี้ไปพลางก่อน, อบอุ่นร่างกายรอไปพลางก่อนกรรมการเรียกลงสนามแข่งขันฟุตบอล เป็นต้น ส่วน

     พราง เป็นคำกริยา พราง หมายถึง ทำให้เข้าใจเป็นอื่น, ทำให้เลือน เช่น ทหารพรางตัวด้วยการใช้ชุดลายพราง เป็นต้นครับ

     ดังนั้น ควรใช้คำสองคำนี้ให้ถูกต้องด้วยการออกเสียงและเขียนสะกดคำให้ถูกต้องตรงตามความหมายที่ต้องการสื่อสาร ปัญหาจากการสื่อสารก็จะไม่เกิดขึ้นแน่นอนครับ

โดย

ครูปิยะฤกษ์  บุญโกศล

จัดกิจกรรมชมรมหมอภาษา ชื่อนั้นสำคัญไฉน และห้องข่าวอาเซียน

จัดกิจกรรมชมรมหมอภาษา  ชื่อนั้นสำคัญไฉน  และห้องข่าวอาเซียน

              คณะครูกลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย  โรงเรียนเขื่องในพิทยาคารพานักเรียนจัดกิจกรรม  ชมรมหมอภาษา  ชื่อนั้นสำคัญไฉน  และห้องข่าวอาเซียน  เนื่องในสัปดาห์วิชาการการจัดการเรียนการสอนแบบบูรณาการเศรษฐกิจพอเพียงในสถานศึกษา  ในวันที่ ๘ สิงหาคม ๒๕๕๗  ณ  โรงเรียนเขื่องในพิทยาคาร  มีผู้ให้ความสนใจในการเข้าร่วมกิจกรรมเป็นอย่างมาก   ขอเชิญทุกท่านติดตามภาพกิจกรรมที่นำมาฝากได้ ณ โอกาสนี้ครับ

IMAG1262

ทีฆายุโก – ฑีฆายุโก, ทีฆายุกา – ฑีฆายุกา

          วันนี้ขอนำความรู้เรื่องการใช้  “ทีฆายุโก หรือ ฑีฆายุโก, ทีฆายุกา หรือ ฑีฆายุกา”  ใช้อย่างไรให้ถูกต้อง   ซึ่งบทความนี้ได้คัดมาจากบทความของศาสตราจารย์พิเศษจำนงค์ ทองประเสริฐ  จดหมายข่าวราชบัณฑิตยสถาน  ปีที่ ๔ ฉบับที่ ๓๙,  สิงหาคม ๒๕๓๗  หวังเป็นอย่างยิ่งว่าจะเป็นประโยชน์ต่อผู้สนใจเป็นอย่างมากครับ  ขอเชิญติดตามครับ

 

ทีฆายุโก – ฑีฆายุโก, ทีฆายุกา – ฑีฆายุกา

 

โดย ศ.พิเศษจำนงค์ ทองประเสริฐ

 

          เนื่องในพระราชพิธีเฉลิมพระชนมพรรษา ไม่ว่าจะเป็น ๕ ธันวาคม หรือ ๑๒ สิงหาคม ก็ตาม มักจะพบป้ายหรือข้อความถวายชัยมงคลว่า ทีฆายุโก โหตุ มหาราชา หรือ ทีฆายุกา โหตุ มหาราชินี ตามสถานที่ราชการ หรือในหนังสือพิมพ์ ตลอดจนวารสารรายสัปดาห์ รายปักษ์ หรือรายเดือนอยู่ทั่วไป เขียนกันถูกบ้าง ผิดบ้าง นั่นคือคำว่า ทีฆายุโก หรือ ทีฆายุกา ซึ่งจะต้องใช้ ท นั้น บางทีก็ใช้ ฑ อยู่บ่อย ๆ

          คำว่า ทีฆายุโก เป็นภาษาบาลี ใช้ ท แปลว่า มีอายุยืน เมื่อรวมข้อความที่ว่า ทีฆายุโก โหตุ มหาราชา ตามตัวอักษรก็แปลว่า ขอพระมหาราชาจงทรงมีพระชนมายุยั่งยืนนาน แปลอย่างรวบรัดว่า ขอจงทรงพระเจริญ ที่ใช้ว่า ทีฆายุโก สำหรับพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และ ทีฆายุกา สำหรับพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถนั้น เป็นการเปลี่ยนรูปตามไวยากรณ์ เพราะคำว่า มหาราชา เป็น ปุงลิงค์ คือ เพศชาย จึงต้องใช้ ทีฆายุโก ส่วน มหาราชินี เป็น อิตถีลิงค์ คือ เพศหญิง จึงใช้ ทีฆายุกา

          เหตุที่บางคนเขียนเป็น ฑ นั้น คงเป็นเพราะตัว ฑ อยู่ใกล้กับ ฆ ซึ่งมีหัวหยัก เลยทำให้ ท มีหัวหยัก เลยกลายเป็น ฑ ตามไปด้วย

          คำในภาษาไทยที่มาจากภาษาบาลีที่เดิมเป็น ท แล้วมีผู้เขียนเป็น ฑ ในสมัยก่อน ๆ นั้น มีอยู่หลายคำ เช่น คำว่า ทูต  ซึ่งเป็นภาษาบาลี ใช้ ท ก็มีพบอยู่บ่อย ๆ โดยเฉพาะในหนังสือเก่าเขียนเป็น ฑูต  โดยใช้ ฑ หรือคำว่า มนเทียรบาล หนังสือเก่า ๆ เช่นในเรื่อง กฎมณเฑียรบาล  ก็ดี หรือ หมู่พระราชมณเฑียร  ก็ดี ที่คำว่า มณเฑียร  ก็ใช้ ฑ แต่พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๒๕ ให้เขียนเป็น มนเทียร  ใช้ ท เพราะคำนี้มาจากคำบาลีว่า มนฺทิร   ซึ่งแปลว่า เรือน  เมื่อแผลง อิ เป็น เอีย คำว่า มนฺทิร  จึงกลายเป็น มนเทียร  ทำนองเดียวกับแผลงคำว่า วชิร  เป็น วิเชียร หรือ พาหิร  เป็น พาเหียร   และ ปกีรณกะ  เป็น ปเกียรณกะ   ฉะนั้น

          จึงขอให้เขียนคำว่า ทีฆายุโก ให้ถูกต้อง ในฐานะที่เราเป็นประชาชนที่มีความจงรักภักดีต่อพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ จึงไม่ควรที่จะใช้ข้อความใด ๆ ที่เกี่ยวกับพระองค์ให้ผิดเพี้ยนไปจากความเป็นจริง

          นอกจากนั้น ตามหนังสือพิมพ์รายวันแทบทุกฉบับ ก็มีทั้งคำว่า ทีฆายุโก และ ฑีฆายุโก ปะปนกันอยู่ในฉบับเดียวกัน จึงควรจะระมัดระวังให้มาก ความจริงก็มิได้ทำให้ความหมายเสียไป แต่ไม่ถูกต้องตามหลักภาษาเท่านั้นเอง เพราะคำว่า ฑีฆ  ในภาษาบาลีหรือสันสกฤตที่แปลว่า ยาว  นั้นไม่มี มีแต่ ทีฆ  เท่านั้น ความจริงเรื่องนี้ก็ได้มีผู้สอบถามมาอยู่เสมอ แต่การเขียนก็ยังไม่ดีเท่าที่ควร ยังมีที่ผิด ๆ ให้เห็นอยู่ แม้จะน้อยลงบ้างก็ตาม ยิ่งคำว่า ทีฆายุกา โหตุ มหาราชินี ด้วยแล้ว บางทีก็เขียนเป็น ทีฆายุโก โหตุ มหาราชินี และบางทีที่คำว่า “ทีฆายุโก” ใช้ ฑ แต่ในปัจจุบันการเขียนถูกต้องเกือบ ๑๐๐% แล้ว เพียงแต่คำว่า ทีฆายุโก และ ทีฆายุกา บางทียังใช้ ฑ แทน ท อยู่บ้างเท่านั้น จึงขอให้ช่วยกันระมัดระวังและเขียนให้ถูกต้องด้วย.

 

ผู้เขียน :  ศาสตราจารย์พิเศษจำนงค์  ทองประเสริฐ  ราชบัณฑิตประเภทปรัชญา สาขาวิชาตรรกศาสตร์ สำนักธรรมศาสตร์และการเมือง

ที่มา :  จดหมายข่าวราชบัณฑิตยสถาน  ปีที่ ๔ ฉบับที่ ๓๙, สิงหาคม ๒๕๓๗